Bazen bir seyahat planı yaparken en çok düşünmediğimiz şey, aslında en önemli detaydır: para. İran gibi tarih, kültür ve misafirperverlik açısından zengin bir ülkeye gitmeden önce de bu küçük ama kritik sorunun cevabını bilmek gerekir: “Yanıma hangi para birimini almalıyım?” İşte bugün sana hem verilerle hem de gerçek hikâyelerle anlatacağım bu mesele, yalnızca bir pratik bilgi değil, aynı zamanda seyahat deneyimini tamamen değiştirecek bir rehber olacak.
—
1. İran Ekonomisinin Arka Planı: Riyal mi, Tümen mi?
İran’a gitmeden önce kafanızı en çok karıştıracak şeylerden biri, ülkede kullanılan para birimidir. Resmî para birimi İran Riyali (IRR)’dir. Ancak günlük yaşamda halk çoğunlukla Tümen kullanır.
1 Tümen = 10 Riyal şeklinde bir dönüşüm söz konusudur.
Bu durum, birçok turistin kafasını karıştırabilir çünkü fiyat etiketlerinde veya pazarlıklarda genellikle “tümen” telaffuz edilir ama banknotlar “riyal” yazar. Örneğin bir taksici “20 bin” dediğinde aslında 200.000 Riyal demek istiyor olabilir.
Verilere göre, 2025 itibarıyla İran Riyali’nin döviz karşılığı oldukça düşük. Örneğin:
1 ABD Doları ≈ 420,000 – 500,000 IRR aralığında
1 Euro ≈ 450,000 – 520,000 IRR aralığında
1 Türk Lirası ≈ 12,000 – 15,000 IRR aralığında
Bu da demek oluyor ki, İran’da nakit taşımanız gerekecek miktar epey fazla olabilir çünkü büyük rakamlar aslında küçük değerler ifade eder.
—
2. Hangi Para Birimiyle Gitmeli? En Pratik Seçenekler
ABD Doları: En Yaygın ve Kolay Dönüştürülebilen
Seyahat edenlerin büyük çoğunluğu İran’a giderken yanında ABD Doları götürür. Bunun iki nedeni var:
1. Ülke genelinde en kolay bozdurulan yabancı para birimidir.
2. En avantajlı döviz kurları genellikle dolar için geçerlidir.
Özellikle Tahran, Şiraz ve İsfahan gibi büyük şehirlerde döviz büroları dolar için daha rekabetçi oranlar sunar. Ayrıca bazı oteller ve tur firmaları doğrudan dolar kabul edebilir.
Euro: Alternatif ama Güvenli
Euro da sıkça tercih edilen bir seçenektir. Kurları dolara göre biraz daha dalgalı olabilir ama yine de güvenilir bir tercihtir. Avrupa’dan gelen gezginler için yanlarında Euro bulundurmak hem pratik hem de avantajlı olur.
Türk Lirası: Sınırlı Kabul Edilir
Türk vatandaşları için önemli bir detay: Bazı sınır şehirlerinde ve turistik bölgelerde Türk Lirası kabul edilebilir. Ancak bu, yaygın değildir ve genellikle dezavantajlı kurla bozdurulur.
Eğer yanınızda TL bulunduracaksanız bunu sadece yedek olarak düşünün; temel döviz tercihiniz dolar veya euro olmalı.
—
3. Nakit Taşımanın Önemi: Kartlar Çalışmıyor!
İran’a giderken mutlaka bilmeniz gereken kritik bir gerçek: Uluslararası banka ve kredi kartları ülkede geçerli değildir.
ABD yaptırımları nedeniyle Visa, MasterCard veya diğer küresel ödeme sistemleri çalışmaz. Bu nedenle yanınızda yeterli miktarda nakit götürmek zorundasınız.
Örneğin ortalama bir 10 günlük seyahat için (konaklama, ulaşım, yeme-içme, müze girişleri vb.) kişi başı 500 – 700 USD civarında nakit bulundurmak çoğu gezgin için yeterli olur.
Gerçek bir hikâye: Alman gezgin Maria, 2023’te İran’a gelirken yalnızca banka kartına güvenmiş ve 48 saat boyunca para bozduramadığı için otel rezervasyonunu dahi yapamamış. O günden sonra, “İran seyahatlerinde nakit kraldır” sözü onun seyahat mottosu olmuş.
—
4. Dönüşüm ve Güvenlik İpuçları
Yanınızda Küçük Banknotlar Taşıyın
Pazarlık ve küçük ödemelerde büyük banknotlarla zorlanabilirsiniz. Küçük dolar banknotları (10’luk, 20’lik) işinizi kolaylaştırır.
Havalimanında Değil, Şehir Merkezinde Bozdurun
Kurlar şehir merkezindeki döviz bürolarında genellikle %5-10 daha avantajlıdır.
Otellerde ve Turistik Yerlerde Dikkatli Olun
Bazı yerler yabancılara daha düşük kurdan işlem yapmak isteyebilir. Güncel kurları mutlaka internetten veya yerel halktan öğrenin.
—
5. İnsan Hikâyeleriyle İran Ekonomisine Bakış
İran’da para meselesi yalnızca rakamlardan ibaret değil, aynı zamanda insanların gündelik hayatına dair de çok şey anlatıyor.
Tahran’da taksi şoförü Ali, “Biz artık tümenle konuşuyoruz çünkü riyalin değeri kalmadı” diyor.
Yezd’de bir esnaf, “Turist dolar getirirse işim daha kolay, ama tümenle de anlaşırız” diye ekliyor.
Bu hikâyeler, ekonomik zorlukların arasında bile İran halkının uyum sağlama becerisini ve misafirperverliğini gözler önüne seriyor.
—
Sonuç: Akıllı Hazırlık, Sorunsuz Seyahat
Kısaca özetlemek gerekirse:
İran’a giderken ABD Doları en güvenli tercihtir.
Euro ikinci en uygun seçenektir.
Türk Lirası yalnızca yedek olarak düşünülebilir.
Mutlaka yeterli miktarda nakit götürün çünkü uluslararası kartlar çalışmaz.
Fiyatlar günlük hayatta tümen olarak konuşulur ama resmi birim riyaldir.
—
Şimdi sıra sende: Eğer sen İran’a gidecek olsaydın, yanına hangi para birimini alırdın? Seyahatlerinde nakit taşımak seni rahatlatır mı yoksa endişelendirir mi? Yorumlarda buluşalım ve birlikte seyahat planlarımızı konuşalım.